Cảm cúm theo Y học cổ truyền được xếp trong phạm vi chứng Cảm mạo, thường liên quan đến ngoại tà xâm nhập cơ thể khi chính khí không đủ để chống đỡ. Tùy biểu hiện lâm sàng, YHCT có thể biện chứng thành các thể khác nhau như phong hàn, phong nhiệt hoặc các thể hư thực phức tạp hơn. Việc lựa chọn pháp điều trị và bài thuốc cần dựa trên triệu chứng, thể bệnh và tình trạng cụ thể của từng người.

Theo Y học hiện đại, cúm mùa là bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp do virus cúm, thường khởi phát đột ngột với sốt, ho, đau đầu, đau cơ khớp, mệt mỏi, đau họng và chảy nước mũi. Phần lớn người bệnh hồi phục trong khoảng một tuần, nhưng cúm có thể diễn biến nặng ở người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính.

1.Nguyên nhân gây cảm cúm theo y học cổ truyền

Theo y học cổ truyền, cảm cúm xảy ra khi tà khí (phong hàn hoặc phong nhiệt) xâm nhập vào cơ thể, làm mất cân bằng âm dương. Các yếu tố thuận lợi bao gồm:

• Thời tiết thay đổi đột ngột.
• Sức đề kháng kém do cơ thể suy nhược.
• Lối sống không điều độ, ăn uống thiếu chất.

2.Triệu chứng của cảm cúm theo y học cổ truyền

Tùy thuộc vào loại tà khí xâm nhập, triệu chứng cảm cúm có thể khác nhau:

• Ngoại cảm phong hàn: Sợ lạnh, sốt nhẹ, không ra mồ hôi, đau đầu, nghẹt mũi, ho có đờm loãng.
• Ngoại cảm phong nhiệt: Sốt cao, sợ nóng, ra mồ hôi, đau họng, ho có đờm vàng, khát nước.

3.Điều trị cảm cúm bằng y học cổ truyền

Y học cổ truyền tập trung vào việc phục hồi cân bằng âm dương, loại bỏ tà khí và tăng cường sức đề kháng. Dưới đây là các phương pháp điều trị hiệu quả:

*Thuốc thảo dược

Một số bài thuốc và dược liệu YHCT có thể được sử dụng nhằm hỗ trợ giảm một số triệu chứng cảm mạo tùy theo thể bệnh. Việc lựa chọn dược liệu và bài thuốc cần dựa trên biện chứng luận trị và tình trạng cụ thể của người bệnh.

Các bài thuốc cổ truyền từ thảo dược tự nhiên giúp giải cảm, hạ sốt và tăng cường sức khỏe. Một số vị thuốc thường dùng:

• Tía tô: Giải cảm, giảm sốt.
• Kinh giới: Trừ phong hàn, giảm đau đầu.
• Gừng: Làm ấm cơ thể, giảm ớn lạnh.
• Cát cánh: Giảm ho, long đờm.

* Châm cứu

Châm cứu hoặc bấm huyệt có thể được sử dụng như phương pháp hỗ trợ trong một số trường hợp, nhằm giảm một số triệu chứng khó chịu và cải thiện cảm giác thư giãn. Châm cứu giúp kích thích các huyệt đạo liên quan đến hệ hô hấp và miễn dịch, giúp giảm nhanh các triệu chứng cảm cúm. Các huyệt thường được sử dụng:

• Huyệt Phong trì: Giảm đau đầu, nghẹt mũi.
• Huyệt Hợp cốc: Giảm sốt, đau họng.
• Huyệt Đại chùy: Tăng cường sức đề kháng.

* Xông hơi thảo dược

Xông hơi bằng các loại thảo dược như lá sả, lá bưởi, tía tô giúp giải cảm, thông mũi và loại bỏ độc tố qua da.

* Bấm huyệt và massage

Kỹ thuật bấm huyệt và massage giúp thư giãn cơ thể, giảm đau nhức và kích thích lưu thông khí huyết.

4.Phòng ngừa cảm cúm theo y học cổ truyền

• Giữ ấm cơ thể: Đặc biệt là vùng cổ, ngực và bàn chân khi trời lạnh.
• Ăn uống đủ chất: Bổ sung các thực phẩm có tính ấm như gừng, tỏi, hành.
• Tăng cường sức đề kháng: Sử dụng các loại trà thảo dược như trà gừng, trà tía tô.
• Tập luyện thể dục: Duy trì thói quen tập luyện để tăng cường khí huyết.

Kết luận:

Cảm cúm theo Y học cổ truyền có thể được nhìn nhận và phân tích dựa trên các biểu hiện lâm sàng và thể bệnh, chẳng hạn như phong hàn, phong nhiệt, từ đó lựa chọn pháp điều trị và phương pháp hỗ trợ phù hợp với từng người bệnh. Các phương pháp YHCT có thể được xem xét trong vai trò bổ trợ, với điều kiện được thực hiện đúng chuyên môn, bảo đảm chất lượng và an toàn; WHO cũng nhấn mạnh việc tích hợp YHCT cần dựa trên bằng chứng, chất lượng và an toàn. World Health Organization

Dưới góc nhìn Y học hiện đại, cúm mùa là bệnh nhiễm trùng hô hấp cấp do virus cúm. Phần lớn người bệnh có thể hồi phục trong khoảng một tuần, nhưng cúm có thể diễn biến nặng ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai và người có bệnh mạn tính. Những trường hợp có triệu chứng nặng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao cần được thăm khám và cân nhắc điều trị kháng virus sớm khi có chỉ định. World Health Organization

Vì vậy, YHCT và YHHĐ nên được tiếp cận theo hướng phối hợp phù hợp thay vì thay thế lẫn nhau. Người bệnh không nên tự sử dụng thuốc hoặc dược liệu kéo dài khi chưa được đánh giá, đặc biệt khi sốt cao kéo dài, khó thở, đau ngực, tình trạng toàn thân xấu đi hoặc thuộc nhóm có nguy cơ biến chứng. Bên cạnh điều trị, nghỉ ngơi, uống đủ nước và chủ động phòng ngừa cúm, trong đó tiêm vaccine cúm mùa là biện pháp phòng ngừa quan trọng, cũng cần được chú trọng. World Health Organization